Geen neerslag van betekenis 
 
Design in het Derde Rijk
 
Is het kunst, is het design, of is het iets anders? Zeg het maar. Ooit keek ik in een Parijs museum met enige verbazing naar een urinoir. Helder wit, goede vorm, strak in het glazuur. De naam van de fabrikant stond erop: R. Mutt. Ik herinner me dat de pisbak niet alleen mooi was, maar ook uitnodigend. Gelukkig hingen er in de kelder van het museum nog 17.
Tot mijn verrassing bleek alleen de pisbak van de fa. Mutt kunst te zijn. Van een leraar kunstgeschiedenis hoorde ik later: ‘Alles wat in een museum staat of hangt is kunst'. Dat gaf duidelijkheid en Marcel Duchamp maakte naam met die pissijn.
Een paar jaar later bekeek ik in het Stedelijk Museum alhier een met vrolijke kleuren beschilderde stoel van Gerrit Rietveld. Museum, kunst dus, dacht ik. Nee, zei het bordje naast de stoel: design. Niets is meer wat het lijkt.
Gistermiddag bezocht ik de expositie Design in het Derde Rijk in het Design Museum Den Bosch. Design in een Design Museum, dan moet het wel design zijn.
Timo de Rijk - directeur van het museum - wil de Nederlandse designwereld bevrijden van haar vrouwelijke en homofiele karakter en laat met deze expositie zien hoe Nazi-design volk en vaderland destijds verleidde. En ja hoor, dat deed het niet alleen toen, maar ook nu nog: in kolonnes marcheren designliefhebbers richting Den Bosch, voorafgegaan door de media. Nooit eerder was het zo druk in het museum. Gisteren marcheerde ik mee.
Per goederenlift - design is beleving? -  word ik op transport gesteld naar de 2e verdieping waar ik een filmpje bekijk, het Derde Rijk in 15 minuten. Veel van de beelden zijn me bekend, gelukkig niet vertrouwd. Ik probeer me te concentreren op het design, niet op het kwaad zelf, maar op de verpakking ervan. Het lukt me niet.
Na de film loop ik de trap af naar de 1e verdieping. In de expositieruimte staan veel vitrines. Aan de muur hangen grofkorrelige tijdsbeelden naast explicatieve teksten in drie talen en er worden korte filmpjes vertoond op kleine schermen. In een vitrine liggen boeken: Handboek voor de S.A., Mein Kampf in goedkope uitvoering, Mein Kampf in sjieke uitvoering, Mein Kampf voor blinden. Naast een helm uit W.O I ligt een helm uit W.O.II. Ik zie een uniformjasje, een Jodenster, 2 mitrailleurs, Swastika’s van groot naar klein, een stoel, een dressoir uit de werkkamer van Hitler met een versiering van aaneengeschakelde hakenkruisen, handboeken over rassenleer, filmpjes over rassenleer, Hitler die het volk toespreekt, Hitler die naar het volk zwaait, bouwtekeningen van crematoria, het gaat maar door en ik doe mijn uiterste best het design in de gaten te houden. Helaas, de inhoud wint van het design. Ik moet nog een keertje terug.
Met deze expositie zet Timo de Rijk het Design Museum Den Bosch op de kaart en de lokale thesaurier kan zich in zijn handjes wrijven. Nog net geen winst, maar beperkt verlies is ook mooi in de wereld van kunst en cultuur.
Ik ben wel benieuwd waarmee Timo de Rijk komt na het Derde Rijk. Design tijdens de 80-jarige oorlog? Design in tijden van cholera? De wording van de hondenbrok? Alles heeft vorm, alles heeft functie en alles kan verpakt worden. Laat Timo maar schuiven.